काठमाडौँ, १६ असोज २०८३।
कैलालीको एक सरकारी बिद्यालयमा जातीय विभेद गरेको आरोपमा तीन जना शिक्षक – शिक्षिका पक्राउ परेका छन्।
जिल्लाको गौरीगंगा नगरपालिका–६ मोयास्थित भैरव आधारभूत विद्यालयमा अध्ययनरत दलित विद्यार्थी तथा समुदायमाथि जातीय विभेद र छुवाछुत गरेको आरोपमा तीन जना शिक्षक-शिक्षिका पक्राउ परेका हुन् । पक्राउ पर्नेमा भगवती बडैला, भगवती रेग्मी र टेकराज उपाध्याय रहेका छन्।
दलित विद्यार्थी तथा अभिभावकले असोज १४ गते इलाका प्रहरी कार्यालय मालाखेतीमा उजुरी दिएपछि प्रहरीले उनीहरूलाई पक्राउ गरेको हो। पक्राउ परेका तीनै जनालाई इलाका प्रहरी कार्यालय मालाखेतीमा राखेर घटनाबारे अनुसन्धान भइरहेको डीएसपी हिरासिंह महराले जानकारी दिएका छन्।
के–के भएको आरोप छ ?
पीडित पक्षले विद्यालयमा लामो समयदेखि दलित विद्यार्थीमाथि जातका आधारमा फरक व्यवहार हुँदै आएको आरोप लगाएको छ। मानव अधिकारसम्बन्धी संस्था इन्सेकका अनुसार उजुरीमा दलित विद्यार्थीले छोएको पानी नखाने, क्यान्टिनमा पकाइएको खाजा नखाने तथा जातीय आधारमा अपमानजनक शब्द प्रयोग गर्ने जस्ता आरोप समेटिएका छन्।
विद्यालयकी कार्यालय सहयोगी लक्ष्मीदेवी दमाईले आफूले ल्याएको पानी र दिएको चिया नखाने तथा आफूले पकाएको वा तयार गरेको खाना नखाने व्यवहार भएको बताएको स्थलगत अध्ययनसम्बन्धी विवरणमा उल्लेख छ। त्यस्तै, दलित शिक्षिका बिना विकले विद्यालयमा हुने भनिएको विभेदपूर्ण व्यवहार रोक्न शिक्षक तथा कर्मचारीलाई आग्रह गर्ने गरेको दाबी गरिएको छ।
स्थलगत अध्ययनसम्बन्धी विवरणमा विद्यालयका दलित विद्यार्थी, शिक्षक तथा कर्मचारी र विद्यालय व्यवस्थापन समितिका पदाधिकारीमाथि पानी तथा खानपान, सामाजिक सम्मान र सम्बोधनमा समेत जातीय आधारमा फरक व्यवहार भएको आरोप उठाइएको छ। विद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीमध्ये ठूलो हिस्सा दलित समुदायका रहेको दाबीसमेत गरिएको छ।
यस घटनामा विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष चक्रबहादुर विक, शिक्षिका बिना विक, कार्यालय सहयोगी लक्ष्मीदेवी दमाई र दलित विद्यार्थीमाथि विभेदपूर्ण व्यवहार भएको आरोप विद्यालय व्यवस्थापन समितिका सदस्य कैलाश आउजीले लगाएका छन्।
घटनाबारे छानबिनको माग
विद्यालयमा जातीय विभेद भएको आरोप सार्वजनिक भएपछि स्थानीयवासी, विद्यार्थीका अभिभावक तथा विभिन्न सरोकारवालाले घटनाको निष्पक्ष छानबिन गरी सत्यतथ्य सार्वजनिक गर्न र दोषी देखिए कानुनी कारबाही गर्न माग गरेका छन्।
यसअघि गरिएको स्थलगत अध्ययनमा विद्यालयका प्रधानाध्यापक तथा शिक्षक–शिक्षिकाले आफूहरूले जातीय विभेद नगरेको दाबी गरेको उल्लेख छ। त्यसैले आरोप, प्रत्यारोप र प्रत्यक्षदर्शीका भनाइसँगै प्रहरीले संकलन गर्ने प्रमाण तथा बयानबाट घटनाको वास्तविकता थप स्पष्ट हुने देखिन्छ।
नेपालको संविधानको धारा २४ ले जात, जाति, समुदाय, पेशा वा अन्य आधारमा निजी तथा सार्वजनिक स्थानमा छुवाछुत तथा भेदभाव गर्न निषेध गरेको छ। जातीय तथा अन्य छुवाछुत र भेदभाव (कसूर र सजाय) ऐन, २०६८ ले समेत यस्तो कार्यलाई कसुर मानेर सजायको व्यवस्था गरेको छ।
पक्राउ परेका शिक्षकहरू दोषी प्रमाणित भइसकेका होइनन्; उनीहरूमाथि लागेको आरोपबारे प्रहरी अनुसन्धान जारी छ र अन्तिम कानुनी निष्कर्ष प्रमाण तथा न्यायिक प्रक्रियाबाट तय हुनेछ।
कैलालीको गौरीगंगा नगरपालिका–६ मोयास्थित भैरव आधारभूत विद्यालयका तीन जना शिक्षक जातीय विभेद तथा छुवाछुत गरेको आरोपमा पक्राउ परेका छन्।
पक्राउ पर्नेमा शिक्षकहरू भगवती बडैला, भगवती रेग्मी र टेकराज उपाध्याय रहेका छन्। दलित समुदायका विद्यार्थी तथा अभिभावकले दिएको जाहेरीका आधारमा उनीहरूलाई पक्राउ गरी अनुसन्धान अघि बढाइएको इलाका प्रहरी कार्यालयका प्रमुख प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) हिरा सिंह महराले जानकारी दिए।
प्रहरीका अनुसार विद्यालयमा दलित समुदायका विद्यार्थी, विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष, शिक्षिका तथा कार्यालय सहयोगीमाथि जातीय विभेद र छुवाछुतजन्य व्यवहार गरिएको आरोप छ।
विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष चक्रबहादुर विक, शिक्षिका बिना विक, कार्यालय सहयोगी लक्ष्मीदेवी दमाई तथा दलित समुदायका विद्यार्थीमाथि जातीय विभेद गरिएको भन्दै जाहेरी परेको प्रहरीले जनाएको छ।
जाहेरीका आधारमा पक्राउ परेका तीनै जनामाथि घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको प्रह
