काठमाडौं, २८ साउन २०८३।
चीनका पूर्वप्रधानमन्त्री झु रोङ्जीको ९७ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ। लामो समयदेखि बिरामी रहनुभएका झुको बुधबार बेइजिङमा निधन भएको चिनियाँ समाचार समिति सिन्ह्वाले जनाएको छ।
स्पष्ट र कडा अभिव्यक्तिका लागि परिचित झुले चीनको आर्थिक सुधार र खुलापनलाई तीव्र बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभएको थियो। उहाँ चीनलाई विश्व अर्थतन्त्रसँग जोड्ने आर्थिक नीतिका प्रमुख नेतृत्वकर्तामध्ये एक मानिनुहुन्छ।
झु सन् १९९१ देखि १९९८ सम्म उपप्रधानमन्त्री र सन् १९९८ देखि २००३ सम्म प्रधानमन्त्री बन्नुभएको थियो। प्रधानमन्त्रीका रूपमा उहाँले सरकारी स्वामित्वका कमजोर उद्योग तथा कम्पनीमा सुधार, कर्मचारी कटौती, निजीकरण र कर प्रणालीको पुनर्संरचनालगायतका आर्थिक सुधार अघि बढाउनुभयो।
उहाँकै कार्यकालमा चीनले विश्व व्यापार संगठन (डब्लुटिओ) को सदस्य बन्ने प्रक्रिया पूरा गरेको थियो। लामो अन्तर्राष्ट्रिय वार्तापछि सन् २००१ मा चीन डब्लुटिओमा प्रवेश गरेको थियो। यसबाट चीनको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र विदेशी लगानी विस्तारका लागि महत्वपूर्ण आधार तयार भयो।
झुले आवास स्वामित्वसम्बन्धी सुधारलाई पनि अघि बढाउनुभयो। यसले चीनमा पछि तीव्र रूपमा विस्तार भएको घरजग्गा बजारको आधार तयार गर्न योगदान पुर्यायो। त्यस्तै, कर संकलनमा केन्द्र सरकारको भूमिका बलियो बनाउने सुधारमा समेत उहाँको महत्वपूर्ण योगदान थियो।
यसअघि सन् १९८७ मा साङ्घाईको मेयर बनेका झुले सहरको आर्थिक विकास र आधुनिकीकरणलाई प्राथमिकता दिनुभएको थियो। उहाँको नेतृत्वमा साङ्घाईले अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय तथा व्यापारिक केन्द्रका रूपमा विकास हुने आधार बलियो बनाएको थियो।
छिङ्ह्वा विश्वविद्यालयमा अध्ययन गर्नुभएका झु सन् १९४९ मा चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीमा प्रवेश गर्नुभएको थियो। सांस्कृतिक क्रान्तिका क्रममा राजनीतिक कठिनाइ भोगेपछि पुनः राजनीतिक रूपमा स्थापित हुनुभएका उहाँ पार्टीभित्र क्रमशः उच्च जिम्मेवारीमा पुग्नुभएको थियो।
सोभियत सङ्घको विघटनपछि चीनले आर्थिक चुनौती सामना गरिरहेका बेला झुले तीव्र आर्थिक विकास र सुधारलाई प्राथमिकता दिनुभयो। उहाँको नेतृत्वमा अघि बढाइएका सुधारहरूले चीनको अर्थतन्त्रलाई थप बजारमुखी बनाउँदै विश्व अर्थतन्त्रसँग गहिरो रूपमा जोड्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको मानिन्छ।
झु रोङ्जीको निधनसँगै चीनले आर्थिक सुधार र खुलापनको नीतिलाई गति दिने प्रभावशाली नेतामध्ये एकलाई गुमाएको छ। उहाँले अघि बढाएका आर्थिक सुधार र डब्लुटिओ सदस्यताका लागि खेलेको भूमिकालाई आधुनिक चीनको आर्थिक उदयको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा लिइन्छ।
