पोखरा, १२ भदौ २०८३।
नेपाल–चीन सीमा नजिक चीनतर्फ पहिरोका कारण बनेको ठूलो अस्थायी ताल फुटेको सूचना नेपालमा प्राप्त भएको छ। चीनको छोचेन खोला र पुरेपू त्साङ्पो नदीको संगम नजिक बनेको ताल फुटेको जानकारी चिनियाँ पक्षले नेपाली अधिकारीलाई गराएको हो।
ताल फुटेको सूचना प्राप्त भएसँगै नेपाल प्रहरीले भोटेकोशी तथा त्रिशूली नदी आसपासमा उद्धार र राहतमा खटिएका सुरक्षाकर्मी तथा स्थानीयलाई थप सतर्क रहन र उद्धार कार्य तत्कालका लागि स्थगित गर्न सूचित गरेको छ।
रसुवाका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी द्रुवप्रसाद अधिकारीले चिनियाँ पक्षबाट नेपाली सेनामार्फत ताल फुटेको जानकारी प्राप्त भएको पुष्टि गरेका छन्।
उनका अनुसार केही दिनअघि पहिरोले नदी थुनिएर बनेको उक्त ताल पूर्ण रूपमा खुलिसकेको थिएन। तालमा अझै ठूलो मात्रामा पानी जम्मा रहेको अवस्थामा चिनियाँ पक्षले ताल फुटेको जानकारी नेपाली पक्षलाई गराएको हो।
यसअघि चीनको जलस्रोत मन्त्रालयले छोचेन खोला र पुरेपू त्साङ्पो नदीको संगम नजिक पहिरोका कारण बनेको उक्त ब्यारियर लेकमा बिहीबार बिहानसम्म करिब २० लाख घनमिटर पानी जम्मा भएको जनाएको थियो। तालबाट पानी ओभरफ्लो हुन थालेको र आगामी दिनमा थप पानी जम्मा हुन सक्ने भन्दै चिनियाँ पक्षले उच्च जोखिम औँल्याएको थियो।
अब ताल फुटिसकेको सूचना आएपछि त्यसबाट निस्किएको पानीको बहाव भोटेकोशी नदी हुँदै नेपालतर्फ आउन सक्ने भएकाले भोटेकोशीदेखि त्रिशूली नदीको तल्लो तटीय क्षेत्रसम्म पुनः बाढीको जोखिम बढेको छ। यही जोखिमलाई ध्यानमा राखेर नदी किनारमा रहेका बासिन्दा, उद्धारकर्मी र अन्य व्यक्तिलाई सुरक्षित स्थानमा रहन आग्रह गरिएको छ।
उद्धार कार्य प्रभावित
यसअघि आएको विनाशकारी बाढीपछि रसुवा, नुवाकोट, धादिङलगायतका जिल्लामा ठूलो संख्यामा सुरक्षाकर्मी तथा स्थानीय उद्धार र बेपत्ताको खोजीमा खटिएका थिए। तर चीनतर्फ बनेको ताल फुटेको सूचनापछि थप बाढी आउन सक्ने सम्भावनाका कारण उद्धारकर्मीलाई समेत जोखिमयुक्त नदी क्षेत्रबाट हट्न भनिएको हो।
चिनियाँ पक्षले पनि सम्भावित थप बाढीको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै सीमापारि आफ्नो उद्धार अभियान स्थगित गरेको अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्थाहरूले जनाएका छन्। तालमा पानीको मात्रा बढ्दै गएपछि थप क्षति हुन सक्ने आकलन गरिएको छ।
भोटेकोशी हुँदै त्रिशूलीसम्म जोखिम
छोचेन खोला र पुरेपू त्साङ्पो तिब्बततर्फबाट बग्ने नदी प्रणाली हुन्। यी नदी नेपालतर्फ प्रवेश गरेपछि भोटेकोशीको जलप्रवाहसँग जोडिन्छन् र भोटेकोशी हुँदै त्रिशूली नदी प्रणालीमा मिसिन्छन्। त्यसैले चीनतर्फ बनेको ताल फुट्दा त्यसको प्रभाव नेपालतर्फको तल्लो तटीय क्षेत्रमा पर्न सक्ने जोखिम रहेको छ।
यसअघि नै भोटेकोशी र त्रिशूली नदी आसपासका बस्ती तथा पूर्वाधारमा बाढीले ठूलो क्षति पुर्याइसकेको अवस्थामा पुनः ठूलो पानीको बहाव आएमा थप मानवीय तथा भौतिक क्षति हुन सक्ने भन्दै प्रशासनले उच्च सतर्कता अपनाएको छ।
नदी किनारमा नजान आग्रह
प्रशासन तथा प्रहरीले भोटेकोशी, त्रिशूली र सहायक नदीका किनारमा नजान, उद्धार तथा राहतका लागि खटिएका व्यक्तिले समेत सम्बन्धित सुरक्षा निकायको निर्देशन पालना गर्न र सम्भावित जोखिमयुक्त क्षेत्रमा नबस्न आग्रह गरेको छ।
ताल वास्तवमा कति मात्रामा फुटेको हो, त्यसबाट नेपालतर्फ कति पानीको बहाव आउँदैछ र त्यसको प्रभाव कुन क्षेत्रमा कति पर्नेछ भन्ने विषयमा नेपाली तथा चिनियाँ अधिकारीहरूले थप विवरण संकलन गरिरहेका छन्। त्यसैले तत्कालका लागि नदी आसपासका क्षेत्रमा उच्च सतर्कता अपनाउनु नै सुरक्षित हुने प्रशासनको भनाइ छ।
यसअघि आएको बाढीबाट क्षतिग्रस्त क्षेत्रमा उद्धार तथा खोजी कार्य चलिरहेका बेला पुनः बाढीको जोखिम देखिएपछि स्थानीयवासीदेखि उद्धारकर्मीसमेत थप जोखिममा परेका छन्। अहिले सबैभन्दा ठूलो प्राथमिकता सम्भावित दोस्रो बाढीबाट थप जनधनको क्षति हुन नदिनु बनेको छ।
