काठमाडौं, २२ असोज २०८३ ।
नेपाली तथा नेपालभाषाको गीत–सङ्गीत क्षेत्रमा छ दशकभन्दा लामो समय योगदान दिएका रचनाकार, सङ्गीतकार, लोकगायक तथा नाटककार रत्न बेहोशीअब सम्झनामा मात्र रहने भएका छन्।
रत्न बज्राचार्यका रूपमा जन्मिएका बेहोशीको ९१ वर्षको उमेरमा बुधबार निधन भयो। गायनसँगै गीत रचना, सङ्गीत सिर्जना र नाटक लेखनमा सक्रिय उनले नेपाली तथा नेपालभाषाको सांगीतिक क्षेत्रमा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाएका थिए।
रेडियो नेपालबाट शुरु भएको यात्रा
बेहोशीको सांगीतिक यात्राको महत्वपूर्ण मोड विसं २०१३ हो। उनले त्यही वर्ष रेडियो नेपालको स्वर परीक्षा उत्तीर्ण गरे र परीक्षा उत्तीर्ण गरेकै दिन प्रत्यक्ष प्रसारणमा गीत गाउने अवसर पाए।
१७ जना प्रतिस्पर्धीमध्ये एकल गायकका रूपमा छनोट भएका बेहोशी रेडियो नेपालको प्रारम्भिक सांगीतिक यात्राका अग्रणी गायकमध्ये एक बने। त्यो समय रेडियोमा गीत गाउने अवसर सीमित थियो। प्रत्यक्ष प्रसारण र सीमित सांगीतिक माध्यमबीच उनले आफ्नो स्वरलाई श्रोतामाझ स्थापित गरे।
नेपाली र नेपालभाषाको सेतु
बेहोशीको सांगीतिक योगदान नेपाली भाषामा मात्र सीमित थिएन। उनले नेपालभाषामा पनि गीत गाए र सिर्जना गरे। यसैले उनी नेपाली र नेपालभाषाको सङ्गीत क्षेत्रलाई जोड्ने पुस्ताका महत्वपूर्ण स्रष्टाका रूपमा स्मरण गरिन्छन्।
भारती उपाध्यायसँग गाएको ‘मलाई मेरो देशको सिन्दूर लाउन मन छ’ उनका चर्चित गीतमध्ये एक हो। त्यस्तै तीर्थकुमारी थापासँग गाएको नेपालभाषाको ‘सु मदुगु ताक स्वया वा’ पनि लोकप्रिय रह्यो।
यी गीतले उनको सांगीतिक यात्रामा फरक पहिचान स्थापित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेले।
बहुआयामिक स्रष्टा
बेहोशीको परिचय गायकमा मात्र सीमित थिएन। उनी गीतकार, सङ्गीतकार र नाटककार पनि थिए। लामो समयसम्म विभिन्न विधामा सक्रिय रहनुले उनको सिर्जनात्मक दायरालाई देखाउँछ।
उनको सांगीतिक कर्म लोकप्रिय गीत प्रस्तुत गर्नेमै सीमित थिएन; नेपाली र नेपालभाषाको सांस्कृतिक परिवेशमा सिर्जनाको निरन्तरतासँग पनि जोडिएको थियो।
पाटनदेखि भोलढोकासम्म
पाटनको भिन्छबहालमा हुर्किएका बेहोशी पछिल्लो समय भोलढोकामा बस्दै आएका थिए। उनका दुई छोरा आनन्द र चेतन बज्राचार्य तथा छोरी मुनु बज्राचार्य छन्।
उनको जीवनको ठूलो हिस्सा कला, साहित्य र सङ्गीतसँग जोडिएको थियो। त्यसैले उनको निधनलाई एउटा कलाकारको व्यक्तिगत बिदाइ मात्र नभई एउटा सांगीतिक पुस्ताको अन्त्यका रूपमा पनि हेरिएको छ।
अन्तिम बिदाइ
बेहोशीको पार्थिव शरीरलाई अन्तिम श्रद्धाञ्जलीका लागि त्यागलस्थित नेपाल भाषा मंका खलःमा राखिएको थियो। त्यहाँ कलाकार, सञ्चारकर्मी तथा शुभेच्छुकहरूले श्रद्धाञ्जली अर्पण गरे। उनको बुधबार नै पशुपति आर्यघाटमा अन्त्येष्टि गरिएको छ।
रेडियो नेपालको प्रारम्भिक दिनमा प्रत्यक्ष प्रसारणमार्फत श्रोतामाझ पुगेको उनको स्वर अब सुनिने छैन। तर उनले छाडेका गीत र सिर्जना नेपाली तथा नेपालभाषाको सांगीतिक इतिहासमा उनको उपस्थितिलाई निरन्तर सम्झाइरहनेछन्।
रत्न बेहोशीको स्वर मौन भएको छ, तर उनका सिर्जनाले उनलाई सम्झाइरहनेछन्।
