पोखरा, ३१ जेठ २०८३।
इलाम — वार्षिक ४ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको नेपाली चिया निर्यात हुने प्रमुख बजार भारततर्फको ढुवानीमा अवरोध सिर्जना भएपछि नेपाली चिया उद्योग गम्भीर संकटमा परेको छ। भारतीय चिया बोर्डले नयाँ गुणस्तर परीक्षण मापदण्ड लागू गरेपछि नेपाली चिया बोकेका ट्रकहरू हप्तौँसम्म सीमामा रोकिन थालेका छन्, जसका कारण इलामका चिया उद्योगहरू संकटमा पुगेका छन्।
निर्यात ठप्प, लाखौँ किलो चिया रोकियो
उद्योगीहरूका अनुसार हाल भारततर्फ पठाइएका करिब ३ लाख किलोभन्दा बढी चिया परीक्षण प्रक्रियाको नाममा सीमामै रोकिएको छ। त्यसैगरी नेपालभित्रै उत्पादन भएको ७ लाख किलोभन्दा बढी चिया बिक्री नहुँदा गोदाममै थन्किएको अवस्था छ।
निर्यात अवरुद्ध भएपछि बजारमा नगद प्रवाह ठप्प भएको र दैनिक कारोबार प्रभावित भएको उद्योगीहरूको भनाइ छ।
५३ उद्योग बन्द गर्ने तयारी
इलामका ५३ वटा चिया उद्योगले असार १ गतेदेखि उद्योग बन्द गर्ने घोषणा गरेका छन्। उद्योगीहरूका अनुसार उत्पादन भइसकेको चिया बिक्री नहुँदा कच्चा पदार्थ खरिददेखि किसानलाई भुक्तानी गर्न समेत कठिनाइ भइरहेको छ।
उनीहरूले गोदाम क्षमता भरिँदै गएको र थप उत्पादन भण्डारण गर्ने ठाउँसमेत अभाव भएको बताएका छन्।
किसानदेखि श्रमिकसम्म प्रत्यक्ष असर
चिया उद्योगमा देखिएको संकटले हजारौँ किसान, मजदुर र व्यवसायी प्रत्यक्ष प्रभावित भएका छन्। विशेषगरी साना चिया किसानहरूलाई समयमै भुक्तानी नहुँदा आर्थिक दबाब बढ्दै गएको छ।
उद्योगीहरूले दीर्घकालीन रूपमा निर्यात अवरुद्ध रहिरहेमा चिया खेतीमै निर्भर ग्रामीण अर्थतन्त्र कमजोर हुने चेतावनी दिएका छन्।
भारतसँग कूटनीतिक पहलको माग
उद्योगी तथा स्थानीय तहका प्रतिनिधिहरूले नेपाल सरकारलाई तत्काल कूटनीतिक पहल गर्न आग्रह गरेका छन्। उनीहरूको भनाइमा भारतीय चिया बोर्डले लागू गरेको नयाँ मापदण्ड र परीक्षण प्रक्रियाले अनावश्यक ढिलाइ सिर्जना गरेको छ, जसलाई छिटो समाधान नगरे नेपाली चिया उद्योग धराशायी हुने जोखिम छ।
निष्कर्ष
नेपालको प्रमुख निर्यातजन्य कृषि उत्पादनमध्ये पर्ने चिया अहिले गम्भीर संकटको मोडमा पुगेको छ। निर्यात सहज नबनाइए हजारौँ किसान र श्रमिकको जीविकोपार्जन मात्र होइन, अर्बौँ रुपैयाँ बराबरको उद्योग नै जोखिममा पर्ने देखिएको छ।
नेपाल सरकारले तत्काल पहल गरी निर्यात मार्ग सहज बनाउन सक्ने कि नसक्ने भन्ने विषय अब निर्णायक बनेको छ।
