पोखरा, १९ जेठ २०८३।
पांच दिने भारत भ्रमणमा रहेका रास्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सभापति रबि लामिछानेले आज भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा भारतका गृह मन्त्री अमित शाह र विदेश मन्त्री एस. जयशंकरसँग छुट्टाछुट्टै उच्चस्तरीय भेटवार्ता गरेका छन्।
उक्त भेटका क्रममा मुख्यतया द्विपक्षीय सम्बन्ध, विकास साझेदारी र आपसी हितका विषयमा छलफल भएको समाचार स्रोतहरुले जानकारी दिएका छन्छ। उनले त्यस भेटमा नेपाली भुमि मिचिएको बिषयमा भारतीय पक्षसंग कुरा गरे नगरेको स्पस्ट हुन बाँकी रहेको छ।
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँगको भेट: भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग जेठ २० गते (जुन ३) भेटघाट हुने सम्भावना छ, तर मोदीको व्यस्त तालिकाका कारण समय मिलाउन नेपाली टोलीको सो दिन अन्य विशेष कार्यक्रम राखिएको छैन।
उक्त भेटघाटका मुख्य एजेन्डाहरू र कुराकानीका विषयहरू यसप्रकार छन्:
- नेपाल-भारत विशेष सम्बन्ध: भेटका क्रममा गृह मन्त्री अमित शाहले रास्वपाको हालैको निर्वाचन सफलताका लागि बधाई दिँदै नेपालको नयाँ सरकारको सफलताको कामना गरे। दुवै पक्षले नेपाल र भारतबीचको गहिरो र विशेष ऐतिहासिक सम्बन्धलाई थप सुदृढ र मजबुत बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।
- सुरक्षा र आपसी हित: गृह मन्त्री शाहसँगको संवादमा दुई देशबीचको सुरक्षा सहकार्य, सीमा व्यवस्थापन र आपसी चासोका विविध आयामबारे छलफल भएको छ.
- विकास र जनस्तरको साझेदारी: विदेश मन्त्री एस. जयशंकरसँगको भेटमा नेपाल-भारत विकास साझेदारी, संयुक्त परियोजनाहरू र जनस्तरको सम्बन्ध (
- People-to-People ties) लाई अझ प्रभावकारी बनाउनेबारे कुराकानी भयो।
- आर्थिक र डिजिटल करिडोरको प्रस्ताव: भ्रमणका क्रममा लामिछानेले नेपाल-भारत कनेक्टिभिटीलाई गति दिन रक्सौल-काठमाडौँ रेलमार्गको निर्माणलाई तीव्रता दिनुपर्ने र सूचना प्रविधिको विकासका लागि “काठमाडौँ-बेंगलुरु डिजिटल करिडोर” को अवधारणा अघि सारेका छन्।
- दलीय सम्बन्ध (Party-to-Party Dialogue): भाजपा र रास्वपाबीच पहिलो पटक भएको यो औपचारिक संवादमा दुवै देशका पार्टीहरूबीच सङ्गठन सञ्चालनका अभ्यास, लोकतान्त्रिक प्रक्रिया र जनमुखी राजनीतिक अभियानका अनुभवहरू आदानप्रदान गर्ने विषयमा पनि छलफल भएको छ।
नेपालमा नयाँ सरकार गठन भएपछि सत्तारूढ दलको प्रमुखका हैसियतमा भएको लामिछानेको यो उच्चस्तरीय राजनीतिक भेटघाटलाई दुई देशबीचको कूटनीतिक संवाद निरन्तर राख्ने सन्दर्भमा महत्त्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।
भारतको सत्तारुढ दल भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का अध्यक्ष नितिन नवीनको औपचारिक निमन्त्रणामा भारत पुगेका उनीसहितको भ्रमण टोलीलाई आज उक्त पार्टीले भब्य स्वागत गरेको थियो।
नेपालमा आम निर्वाचनपछि रास्वपा ठूलो शक्तिका रूपमा उदय भई सरकारको नेतृत्व सम्हालेपछि लामिछानेको यो पहिलो औपचारिक भारत भ्रमण हो। उनको यो भ्रमणलाई नेपाल र भारत दुवै देशका राजनीतिक वृत्तमा निकै महत्त्वका साथ हेरिएको छ।
उक्त भ्रमण दलमा पार्टी सभापति रवि लामिछानेसँगै उनकी धर्मपत्नी निकिता पौडेल , रास्वपा सह-महासचिव तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य विपिनकुमार आचार्य, पार्टी सचिवालय सदस्य तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य दिपक बोहरा र पार्टीका नेता प्रदिप आचार्य सहभागी छन्।
यो भ्रमण किन विशेष र फरक छ?
राजनीतिक विश्लेषकहरू र पूर्वराजदूतहरूका अनुसार विगतका नेपाली नेताहरूको भ्रमणभन्दा रविको यो भ्रमण केही फरक र अर्थपूर्ण छ:.
- नयाँ शक्तिसँग सम्बन्ध विस्तार: भारतले विगतमा नेपालका परम्परागत पुराना दलहरू (कांग्रेस, एमाले, माओवादी) सँग मात्र बढी संवाद गर्ने गरेकोमा यसपटक नयाँ राजनीतिक शक्ति रास्वपासँग सिधै दलीय सम्बन्ध (Party-to-Party Ties) बलियो बनाउन खोजेको देखिन्छ। [1, 2]
- सम्बन्ध सुधारको प्रयास: पछिल्लो समय नेपाल–भारत सीमा विवाद र पारवहन सम्बन्धी विषयले कूटनीतिक तवरमा केही चिसोपन देखिएका बेला सत्तारुढ दलका प्रमुखको यो भ्रमणले दुई देशबीचको असमझदारी हटाउन ‘नाडी छाम्ने’ काम गर्ने अनुमान गरिएको छ। [1, 2, 3]
- विमानस्थलमा मौनता: त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सञ्चारकर्मीहरूले जिज्ञासा राख्दा लामिछानेले “फर्किएर आएपछि मात्रै विस्तृतमा बोल्ने” भन्दै संक्षिप्त प्रतिक्रिया दिएका थिए। [1, 2]
भ्रमणका क्रममा हुने उच्चस्तरीय राजनीतिक सम्झौता र भेटघाटका आधिकारिक निष्कर्षहरू उनी जेठ २२ गते स्वदेश फर्किएपछि सार्वजनिक हुनेछन्।
