वासिङ्टन डिसी, १८ कार्तिक २०८३।
अमेरिकामा १७ कात्तिक (४ नोभेम्बर) मा भएको मध्यावधि निर्वाचनको प्रारम्भिक नतिजाले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको बीचमा एउटा स्पष्ट राजनीतिक सन्देश दिएको छ। रिपब्लिकन पार्टीलाई धक्का लागेको र डेमोक्रेटिक पार्टीले दुवै सदनमा अग्रता बनाएको प्रारम्भिक विवरणले ट्रम्प प्रशासनको बाँकी दुई वर्षे यात्रा सहज नहुने संकेत गरेको छ।
प्रारम्भिक नतिजाले के देखाउँछ ?
प्राप्त प्रारम्भिक नतिजा अनुसार –
- सिनेटमा ब्रेक-थ्रु: डेमोक्रेटले नर्थ क्यारोलाइनाबाट सिनेट सिट जितेर रातिको पहिलो सिट आफ्नो पक्षमा पारेको छ। यससँगै सिनेटको एउटा सिट रिपब्लिकनबाट डेमोक्रेटको हातमा गएको छ। जर्जियाबाट सिनेटर जोन ओसोफ पुनः निर्वाचित भएका छन्, जसले डेमोक्रेटको दक्षिणी राज्यहरूमा पकड कायमै रहेको देखाउँछ।
- प्रतिनिधि सभा र राज्यहरू: अमेरिकी प्रतिनिधि सभाका सबै ४३५ सिट, सिनेटका ३५ सिट तथा विभिन्न राज्यका गभर्नर र स्थानीय पदका लागि भएको यो निर्वाचनमा डेमोक्रेटले प्रतिनिधि सभामा पनि अग्रता लिएको प्रारम्भिक संकेत छ।
अमेरिकामा मध्यावधि निर्वाचन राष्ट्रपतिको चार वर्षे कार्यकालको ठीक बीचमा हुने निर्वाचन हो। यसमा राष्ट्रपति फेरिँदैन, तर संसदको नियन्त्रण कसको हातमा जाने भन्ने तय हुन्छ। त्यसैले यसलाई सधैं राष्ट्रपतिको कार्यसम्पादनमाथिको जनमतसंग्रहका रूपमा लिइन्छ।
ट्रम्प प्रशासनका लागि यसको अर्थ के ?
सन् २०२६ को यो मध्यावधि निर्वाचन राष्ट्रपति ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको दुई वर्ष पूरा हुन लाग्दा भएको हो। यदि अन्तिम नतिजाले पनि यही ट्रेन्डलाई निरन्तरता दियो भने यसका तीनवटा प्रत्यक्ष असर पर्नेछन् –
१. विधायिकी अवरोध: यदि डेमोक्रेटले प्रतिनिधि सभा वा सिनेटमध्ये एउटामा पनि बहुमत ल्यायो भने ट्रम्प प्रशासनले चाहे जस्तो कानुन सहजै पास गर्न सक्दैन। अध्यागमन कडा बनाउने, कर कटौती, व्यापार शुल्क सम्बन्धी नीतिहरूमा संसदीय अवरोध बढ्नेछ।
२. निगरानी र अनुसन्धान: सदनको नियन्त्रण डेमोक्रेटको हातमा गएमा ह्वाइट हाउस र प्रशासनमाथि संसदीय समितिहरू मार्फत छानबिन र सुनुवाइ बढ्नेछ। विगतका मध्यावधिहरूमा जस्तै यसले पनि प्रशासनलाई रक्षात्मक अवस्थामा पुर्याउन सक्छ।
३. २०२८ को लागि माहोल: मध्यावधिको नतिजाले अर्को राष्ट्रपति निर्वाचनको मनोविज्ञान बनाउँछ। डेमोक्रेट कार्यकर्तामा उत्साह र रिपब्लिकन भित्र आत्मसमीक्षा सुरु हुने निश्चित छ।
विश्व राजनीतिमा पार्ने असर
अमेरिकी संसदको शक्ति सन्तुलन फेरिँदा त्यसको असर केवल वासिङ्टनमा सीमित रहँदैन –
क. विदेश नीतिमा निरन्तरता कि परिवर्तन ? युक्रेनलाई सैन्य सहायता, नाटो प्रतिको प्रतिबद्धता, इजरायल-गाजा र हिन्द-प्रशान्त क्षेत्रमा चीन प्रतिको रणनीतिमा रिपब्लिकन-डेमोक्रेटको दृष्टिकोण फरक छ। डेमोक्रेट बहुमतको संसदले ट्रम्प प्रशासनको एकलौटी विदेश नीतिमा लगाम लगाउन सक्छ। युक्रेन सहायता र जलवायु सम्झौता जस्ता विषयमा फेरि रकम र नीति खुल्न सक्छ।
ख. व्यापार र अर्थतन्त्र: ट्रम्प प्रशासनको ट्यारिफ र संरक्षणवादी नीतिले विश्व व्यापारमा तरंग ल्याएको थियो। संसदमा विपक्षी बहुमत भएमा नयाँ ट्यारिफ लगाउने वा व्यापार सम्झौता रद्द गर्ने प्रक्रियामा संसदीय चुनौती थपिनेछ, जसले विश्व बजारमा केही स्थिरताको संकेत दिन सक्छ।
ग. संस्थागत सन्तुलनको सन्देश: विश्वभर बढ्दो ध्रुवीकरणको समयमा अमेरिकी मतदाताले देखाएको यो सन्तुलनको प्रयासलाई लोकतन्त्रमा ‘चेक एण्ड ब्यालेन्स’ अझै सक्रिय रहेको उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ।
निष्कर्षमा, अहिले आएका नतिजा प्रारम्भिक हुन्, अन्तिम अंक आउन अझै केही दिन लाग्न सक्छ। तर प्रारम्भिक प्रवृत्तिले के देखाउँछ भने अमेरिकी मतदाताले ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको पहिलो दुई वर्षलाई नजिकबाट नियालेका छन् र बाँकी दुई वर्षका लागि उनलाई एक्लै अघि बढ्न नदिने संकेत गरेका छन्। यसले अमेरिका भित्र नीतिगत टकराव बढाउँछ भने बाहिर विश्वले बढी अनुमानयोग्य र संसदीय नियन्त्रण भएको अमेरिका देख्नेछ।
