पोखरा, २ असार २०८३।
चीनको औपचारिक भ्रमणमा रहेका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र चीनका विदेशमन्त्री वाङ यीबीच बेइजिङमा द्विपक्षीय वार्ता सम्पन्न भएको छ। वार्तामा नेपाल–चीन सम्बन्धका समग्र पक्ष, आर्थिक सहकार्य, पूर्वाधार विकास, व्यापार, पारवहन, सीमा व्यवस्थापन तथा बहुपक्षीय सहकार्यका विषयमा विस्तृत छलफल भएको छ।
भेटवार्ताका क्रममा दुवै पक्षले नेपाल–चीन सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउँदै साझा हित, पारस्परिक सम्मान र लाभका आधारमा सहकार्यलाई अगाडि बढाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। परराष्ट्रमन्त्री खनालले नेपाल र चीनबीचको मित्रवत् सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन्।
वार्तामा विशेषगरी पारवहन तथा कनेक्टिभिटी विस्तार, सीमापार पूर्वाधार विकास, व्यापार सहजीकरण, प्रविधि हस्तान्तरण तथा जनस्तरको सम्बन्ध विस्तारका विषयले प्राथमिकता पाएका थिए। दुवै देशबीच पर्यटन, लगानी र ऊर्जा क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्ने सम्भावनाबारे समेत छलफल भएको जनाइएको छ।
चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले नेपाललाई चीनको ‘छिमेकी कूटनीति’ को महत्वपूर्ण साझेदारका रूपमा उल्लेख गर्दै नेपालको सार्वभौमसत्ता, स्वतन्त्रता र भौगोलिक अखण्डताको पक्षमा चीनको निरन्तर समर्थन रहने बताएका छन्। उनले ऊर्जा उत्पादन, राजमार्ग, हवाई पूर्वाधार तथा अन्य विकास परियोजनामा चीनले सहकार्य बढाउन चाहेको धारणा राखेका छन्।
वार्ताका क्रममा चीनको बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) अन्तर्गतका परियोजनाको कार्यान्वयन, लगानी विस्तार तथा आर्थिक साझेदारीलाई प्रभावकारी बनाउने विषयमा समेत छलफल भएको बताइएको छ। नेपालले सन् २०१७ मा बीआरआईमा सहभागिता जनाए पनि विभिन्न परियोजनाको कार्यान्वयन अपेक्षित गतिमा अघि बढ्न नसकेको सन्दर्भमा दुवै पक्षले सहकार्यलाई परिणाममुखी बनाउने आवश्यकता औँल्याएका छन्।
परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार मन्त्री खनालले चीन भ्रमणका क्रममा उच्चस्तरीय राजनीतिक भेटघाटका साथै नेपाली दूतावासद्वारा आयोजित लगानी सम्मेलनमा पनि सहभागिता जनाउने कार्यक्रम रहेको छ। सम्मेलनमार्फत नेपालमा चिनियाँ लगानी आकर्षित गर्ने र निजी क्षेत्रबीच सहकार्य विस्तार गर्ने प्रयास गरिनेछ।
नेपालमा नयाँ सरकार गठनपछि परराष्ट्रमन्त्री खनालको यो पहिलो चीन भ्रमण हो। भारत भ्रमणलगत्तै भएको चीन भ्रमणलाई नेपालले आफ्ना दुई छिमेकी मुलुकसँग सन्तुलित र व्यावहारिक कूटनीतिक सम्बन्ध कायम राख्ने रणनीतिक प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
वार्ताका मुख्य विषय तथा सहमतिहरू यसप्रकार छन्:
१. प्रतिबद्धता र आपसी हित
- एक चीन सिद्धान्त: मन्त्री खनालले ‘एक चीन सिद्धान्त’ प्रति नेपालको दृढ प्रतिबद्धता दोहोर्याउँदै नेपाली भू-भाग चीनविरुद्ध प्रयोग हुन नदिने स्पष्ट पार्नुभयो ।
- सार्वभौमसत्तामा समर्थन: चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले नेपालको सार्वभौमसत्ता, भौगोलिक अखण्डता र स्वतन्त्रताप्रति चीनको पूर्ण समर्थन रहेको बताउनुभयो ।
- छिमेकी कूटनीति: चिनियाँ विदेशमन्त्रीले “टाढाको आफन्तभन्दा नजिकको छिमेकी राम्रो” हुने भन्दै नेपाललाई सधैँ प्राथमिकतामा राख्ने उल्लेख गर्नुभयो ।
२. आर्थिक तथा पूर्वाधार सहकार्य
- बीआरआई (BRI) सहकार्य: नेपाललाई भूपरिवेष्ठित देशबाट भू-जडित देशमा रूपान्तरण गर्न विद्युत् प्रसारण सञ्जाल, सडक, नाका तथा हवाई यातायात (कनेक्टिभिटी) मा उच्च गुणस्तरको सहकार्य अघि बढाउने चीनले प्रतिबद्धता जनाएको छ । [1, 2]
- लगानी र व्यापार: चीनले आफ्ना कम्पनीहरूलाई नेपालमा लगानी गर्न प्रोत्साहन गर्ने र नेपालले पनि पारदर्शी व्यावसायिक वातावरण बनाउने अपेक्षा राखेको छ ।
- सहकार्यका क्षेत्रहरू: दुई देशबीच ऊर्जा, सीमा व्यवस्थापन, कृषि, प्रविधि हस्तान्तरण, डिजिटलकरण, पर्यटन, रासायनिक मल आपूर्ति, र पेट्रोलियम तथा प्राकृतिक ग्यास अन्वेषणमा सहकार्य गर्ने सहमति भएको छ ।
