कोभिड १९ : पुँजीवाद उत्पन्न महामारी – अनिल शर्मा

संबाददाता : ओम हमाल     प्रकाशित मिति: (२०७७ बैशाख ४, बिहीबार) ०६:०८

नोबेल कोरोना जीवाणु रोग (कोभिड १९) को उत्पत्ति कहिले, कहाँ र कसरी भयो भन्ने विषयमा राजनीतिक र चिकित्सकीय कोणबाट बहस चलिरहेको छ । चीन र अमेरिकाका अधिकारीबीच चलेको पछिल्लो जुहारीको अन्तर्यलाई अर्थराजनीतिक दृष्टिले हेर्नेहरूको पनि कमी छैन । चीनको परराष्ट्र मन्त्रालयका एकजना उच्च अधिकारीले कोरोना जिवाणु रोग अमेरिकी सेनाले सर्वप्रथम चीनमा ल्याएको आरोप लगाएका छन् । उता अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले कोभिड १९ लाई ‘चिनियाँ कोरोना’ भनेका छन् र त्यही नाम स्थापित गराउन ‘लबिङ’ गरिरहेका छन् । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका एकजना अधिकारीले ट्रम्पको बयानले एसियाली नागरिक हिंसाको चपेटामा पर्नसक्ने चिन्ता व्यक्त गरे । अधिकारकर्मीहरूले ट्रम्पको त्यसप्रकारको भनाइलाई ‘घृणाको राजनीति’ भनेका छन् भने कानुनविद्हरूले ‘घृणा अपराध’ भनेका छन् । अरूको लागि हिंसा र घृणा राजनीति (कसैका विरुद्ध घृणा फैलाएर जनमत आफ्नो पक्षमा पार्न खोज्ने) बर्जित गर्ने पुँजीवादी प्रजातन्त्र ठेकेदारहरू नै घृणा र हिंसाको सहारामा अस्तित्व धान्न खोजिरहेका छन् । कोभिड १९ महामारीका सन्दर्भमा पनि त्यही नै सत्य भएको छ ।

अमेरिकी धनाढ्यहरूले चीनसहित एसियाली जनताका विरुद्ध घृणाको राजनीतिमार्फत ध्रुवीकरण गराउन चाहेको देखिन्छ । चीनको बुहानमा सर्वप्रथम देखिएको भनिएको कोभिड १९ चीनमा नियन्त्रणमा आएको छ । जापान, दक्षिणकोरियाका अनुभव पनि सकारात्मक देखिन्छन् । युरोप र अमेरिका सबैभन्दा बढी प्रभावित छन् । उनीहरूको वैभवप्रति नै गम्भीर प्रश्न उठेको छ ।

कोभिड १९ का विषयमा अनुमान, तर्क र अनुसन्धानहरू जारी छन् । अन्तिम निष्कर्ष कहिले आउला, भन्न छिटो हुनेछ अहिले । चिकित्सा विज्ञानका अनुसार शरीरमा बाहिरी जीवाणु (शत्रु जीवाणु) प्रवेश गर्नु र त्यसलाई रैथाने जीवाणु (मित्र जीवाणु) ले प्रतिरोध गर्न नसक्नाले लाग्ने रोग हो । प्राचीनकालदेखि नै मलेरिया, हैजा, झाडापखाला, रुघाखोकी, प्लेग, रुबेला, बिफरजस्ता महामारीहरूले मानवजातिलाई आक्रमण गर्दै आएका छन् । सन् १७२० मा प्लेग, सन् १८२० मा हैजा, सन् १९२० मा स्पेनिस फ्लु र २०२० मा कोभिड १९ को महामारी फैलिएको देखिन्छ । चिकित्सा विज्ञानमा धेरै प्रगति नभएको अवस्थामा परम्परागत चिकित्सा प्रणालीको सहारामा मानव अस्तित्व रक्षा भएको थियो । तर अहिले प्रविधिमा यत्रो विकास हुँदा पनि मानव जाति तत्कालका लागि निरीह भएको छ । मानवसभ्यताको मुखिया युरोप र अमेरिका नै सबैभन्दा बढी निरीह भएका छन् । यसले मानवसभ्यता, चिन्तन र प्रणालीमा नै नयाँ प्रश्नहरू उठेका छन् ।

शरीरको प्रतिरोध प्रणाली सबल भएको कारणले मानव अस्तित्व कायम रहिआएको छ । औषधीले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई सक्रिय पार्ने (बुस्ट गर्ने) हो । जब शरीरको प्रतिरक्षा प्रणाली नै कमजोर हुन्छ तब चिकित्सा विज्ञान असफल हुन जान्छ । पुँजीवादले नाफा कुम्ल्याउन पर्यावरणमाथि बलात्कार गरेको छ । अजैविक बिउ, खाद्यान्न, विषादी, प्रदूषण, फलफूल, माछा, मासु, पक्षीको बिगबिगी छ । मान्छेको प्रतिरक्षा प्रणाली सक्रिय पार्ने गरी प्रकृतिले दिएका खाने कुरा विस्थापित गराएर पत्तुर खानेकुराले बजार कब्जा गरेको छ । हावा, पानी, बासस्थान, सूर्यको किरण, वर्षा, नदी, समुद्र, बन्दोबस्तीका सामान सबै प्रदूषित र मानव स्वास्थ्यको प्रतिकूल छन् । ‘जे नाफा, त्यही सत्य’ पुँजीवादको नारा हो र हरेक क्षेत्रमा नाफाखोरी छ । कृष्णविवर (ब्याल्क होल) मा भ्वाङ परेका कारण सूर्यको विकिरण पृथ्वीमा सोझै परेको छ । कार्बन उत्सर्जन घटाउनुपर्ने आवाजलाई गत पेरिस सम्मेलनमा संयुक्त राज्य अमेरिकाले ठाडै अस्वीकार ग¥यो । रैथाने बिउ नष्ट गरेर पत्तुर बिउ बेच्ने अभियान बहुराष्ट्रिय निगमले तीव्र पारेका छन् । आणविक बमको होडबाजीका कारण त्यसको विकिरणले जीवको अस्तित्व नै खतरामा पारेको छ । प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर भएका तथा अस्तित्वका लागि सङ्घर्षमा असफल भएका (यथार्थमा अप्राकृतिक रूपले असफल पारिएका) कैयौँ प्राणीहरू लोप भइसकेका वा लोपोन्मुख छन् । त्यसैकारण प्रसिद्ध वैज्ञानिक जोन हकिन्सले युवा वैज्ञानिकहरूलाई आगामी १ सय वर्षभित्र मानवजाति बस्नयोग्य अर्को ग्रह खोजी गर्न अपिल गरेका थिए ।

मान्छे आफैँ प्रकृतिको एक सदस्य हो । यसले आफ्ना अरू सदस्यसँग भ्रातृत्व कायम गरेर मात्रै आफ्नो रक्षा गर्न सक्छ । प्रकृतिसँगको भयानक शत्रुताले मान्छेमा प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर भएको छ र चिकित्साप्रणालीको यत्रोविधि उपलब्धि अगाडि मान्छे निरीह बनेको छ । प्रकृतिमाथि अत्याचार गर्ने, मान्छे र प्रकृतिलाई अलगथलग पार्ने पुँजीवादी विश्वव्यवस्था नै कोभिड १९ महामारीको अभियुक्त हो । त्यसकारण प्रकृति र मान्छेबीचको द्वन्द्व हटाउनु, उदारवादको अन्त्य गर्नु र सामाजिक न्यायमा आधारित समाजवादी व्यवस्था स्थापना गरेर मात्रै कोभिड १९ जस्ता महामारीबाट मानव अस्तित्वको रक्षा सम्भव हुनसक्छ ।


(२०७७ बैशाख ४, बिहीबार) ०६:०८ मा प्रकाशित

कोरोना भाइरस नियन्त्रण सम्बन्धि गण्डकी प्रदेशको सूचना
कोरोना भाइरस नियन्त्रण सम्बन्धि गण्डकी प्रदेशको सूचना

Exchange Rate

Nepali Patro

कोरोना भाइरस नियन्त्रण सम्बन्धि गण्डकी प्रदेशको सूचना
कोरोना भाइरस नियन्त्रण सम्बन्धि गण्डकी प्रदेशको सूचना