लहान–ठाडी सडक : कागजमा कालोपत्रे देखाएर तीन करोड घोटाला

संबाददाता : मोनिका गुरुङ     प्रकाशित मिति: (२०७३ मंसिर २६, आईतवार) ०१:३४

सिरहाको लहान बजारलाई भारतसँग जोड्ने लहान–ठाडी सडकमा कागजमा कालोपत्रे देखाएर करोडौँ भ्रष्टाचार गरिएको छ । लहान अस्पताल चोकदेखि १८ किलोमिटर लम्बाइको सो सडकको पाँच किलोमिटर खण्ड तीन वर्षअघि कालोपत्रे गरिएको सडक डिभिजन कार्यालय लहानको रेकर्डमा छ ।

वास्तविकता भने अर्कै छ । सो खण्डको एक किलोमिटर सडक हालसालै कालोपत्रे गरिएको छ भने अन्य भाग जीर्ण नै छ । तर, सडक कालोपत्रे गरिसकेको भनेर तीन करोड रुपैयाँ निकासा भएको छ । १८ किलोमिटरमध्ये पूर्व–पश्चिम लोकमार्गको लहानखण्डतर्फको पाँच किलोमिटर सडक पटक–पटक गरी तीनपटकको ठेक्का प्रक्रियाबाट कालोपत्रे गरिएको सडक डिभिजन कार्यालयका सूचना अधिकृत इन्जिनियर चितरञ्जन रानाले बताए ।

आर्थिक वर्ष ०७१-७२ र ०७२-७३ मा तीनवटा निर्माण कन्स्ट्रक्सनले सो सडक कालोपत्रे गरेको र त्यसबापत करिब तीन करोड रुपैयाँ निकासा लिएको रेकर्डमा देखिन्छ । तर, स्थानीय भन्छन्, ‘कालोपत्रे नभएको सडकमा कागजमा मिलाएर करोडौँ भ्रष्टाचार गरिएको छ ।’

कहिले कति रकममा लागेको थियो ठेक्का ?

सडक विभागले मिथिला सडक क्षेत्रमा विनियोजन गरेअनुसार सो सडक निर्माणका लागि सडक डिभिजन कार्यालय लहानमा बजेट पठाउने गरेको छ । सोही बजेटअन्तर्गत आर्थिक वर्ष ०७१-७२ मा सडक डिभिजन कार्यालय लहानले रामविकास जेबी काठमाडौं नामको निर्माण कम्पनीलाई ठेक्का दिएको थियो । पूर्व–पश्चिम लोकमार्गअन्तर्गत लहानको अस्पताल चोकदेखि १ किलोमिटर सडक पिच गर्न ५० लाख ८९ हजार ४ सय ६६ रुपैयाँ सो कम्पनीले कबोल गरेको थियो । सडक डिभिजनका सूचना अधिकृत इन्जिनियर रानले सम्झौताअनुसार ठेक्काको भुक्तानी भइसकेको छ । तर, काम भने भएकै छैन ।

आर्थिक वर्ष ०७२-७२ मा बाँकी सडक पिच गर्न दुईपटक फरक–फरक निर्माण कम्पनी ठेक्कामा दिइएको देखिन्छ । आर्थिक वर्ष ०७२-७३ को सुरुमा थप १ दशमलव ५ किलोमिटर सडक पिच गर्न एक करोड ८७ लाखको टेन्डर आह्वान गरिएकोमा बिपी विकास निर्माण सेवाले ९२ लाख ५७ हजारमा कबोल गरेको थयो । त्यसको पनि रकम निकासा भइसकेको छ । तर, काम भएको छैन ।

सोही आर्थिक वर्षको अन्तिमतिर सडक डिभिजन कार्यालय लहानले २ दशमलव ४ किलोमिटर सडक पिच भनी निकालेको एक करोड ५३ लाखको टेन्डर ७२ लाख ३८ हजार एक सय ७५ रुपैयाँमा कबोल भएको देखिन्छ । तर, यसपटक पनि कामै नगरी खर्च बिल मिलाएर ठेकेदारलाई सडक डिभिजन कार्यालय लहानले रकम निकासा गरिदिएको छ ।

गुणस्तरहीन सडक बनाइँदै

दुई आर्थिक वर्षअगाडि कागजमा कालोपत्रे देखाई रकम निकासा गरिएको खुलासा हुनुले निर्माण कार्यमा ठूलो रकम भ्रष्टाचार भएको देखिन्छ । बदमासी बनेका सडकमा पनि भइरहेको छ । हालै निर्माण सम्पन्न गरिएको एक किलोमिटर सकडमा निकै न्यून गुणस्तरका निर्माण सामग्री प्रयोग गरिएको स्थानीयले बताएका छन् ।

सम्झौता गर्दा सडकको कालोपत्रेको मोटाइ २० एमएम र चौडाइ ६ मिटर हुने भनिए पनि १० एमएमभन्दा पातलो पिच गरिएको र चौडाइसमेत कम रहेको स्थानीयले बताएका छन् । स्थानीय बासिन्दासमेत रहेका पूर्वमन्त्री राजलाल यादवले भर्खरै गरिएको कालोपत्रे गुणस्तरहीन रहेको बताए । उनले भने, ‘डिभिजनले गरेको कालोपत्रे एकतर्फ बन्दै छ, अर्कोतर्फ भत्किँदै गएको छ ।’ सडक निर्माण कार्य अनुगमनको जिम्मेवारी बोकेका डिभिजनका इन्जिनियर नीतीश झाले भने निर्माण कार्य ढिलो भए पनि गुणस्तरमा कमजोरी नरहेको बताए ।

अहिले धुलाम्मे, वर्षामा हिलाम्मे

वर्षौँदेखि सो सडक पिच गर्न सरकारले रकम खर्चिए पनि सडक जीर्ण अवस्थामै छ । कागजमा पिच भएको देखिएको सडक हिउँदभर धुलाम्मे र वर्षाभर हिलाम्मे हुने गरेको छ । सो सडक भएर दैनिक करिब ५० भन्दा बढी यात्रुबाहक बस सञ्चालन हुने गरेको लहान नगरपालिका–२१ का शत्रुधन मण्डलले बताए । लहान सगरमाथा अञ्चलको प्रमुख व्यापारिक बजार हो ।

लहानका हजारौँ व्यापारी मात्र नभई उदयपुरलगायत वरपरका जिल्लाका व्यापारी पनि भारतीय बजार लौकहाबाट विभिन्न सामान आयात गर्न यो मार्ग प्रयोग गर्ने गर्छन् । त्यसैले सो सडक व्यस्त देखिन्छ ।

१० वर्षअघि भने कालोपत्रे थियो

करिब १० वर्षअगाडि सो सडकको १० किलोमिटर भाग जिल्ला विकास समितिले कालोपत्रे गरेको स्थानीय केदार यादवले बताए । गुणस्तरहीन निर्माण सामग्री प्रयोग गरेर बनाइएको सडकमा बढी भार बहन गर्ने ट्रिपरजस्ता ठूला सवारीसाधन ओहोरदोहोर गर्दा केही समयमै सडक जीर्ण हुन पुग्यो ।

सो सडकखण्डको पुनर्निर्माणका लागि भनेर जिविसले पनि लाखौँ रुपैयाँ खर्च गरिसकेको छ । सडक मर्मतको नाममा ठेकेदारसँगै जिविसका कर्मचारीको मिलेमतोमा ५० लाखभन्दा बढी रकम भ्रष्टाचार गरिएको स्थानीयले आरोप लगाएका छन् ।

छानबिन गर्न अख्तियारसँग माग

जिविसमा तत्कालीन समयमा योजना अधिकृत रहेका सुरेश राउत अहिले सिरहा जिविसकै स्थानीय विकास अधिकारी छन् । तर, उनी सो सडकखण्डमा पहिले के–के भयो भन्नेबारे अहिले भन्न नसक्ने बताउँछन् ।

सडक निर्माणको नाममा पटकपटक भ्रष्टाचार भएको जनगुनासो आइरहे पनि त्यसको छानबिन कतैबाट भएको छैन । त्यसैले निर्माण र पुनर्निर्माणको नाममा पटक–पटक करोडौँ रुपैयाँ भ्रष्टाचार भइरहेको सो सडकखण्डबारे अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले छानबिन गर्नुपर्ने स्थानीयले माग गरेका छन् ।

विवरण दिएनन् सूचना अधिकृतले

सडक पिच नै नगरी रकम निकासा हुनुमा कर्मचारीको पनि मिलेमतो रहेको स्थानीयको आशंका छ । तर, यसबारे सोधखोज गर्दा सडक डिभिजन कार्यालयका सूचना अधिकृत चितरञ्जन रानले विवरण दिन अस्वीकार गरे । उनले भने, ‘म लहान कार्यालयमा आएको धेरै भएको छैन । त्यसैले म सबै विवरण दिन सक्दिनँ, लेखाफाँटमा सम्पर्क गर्नुस् ।’


(२०७३ मंसिर २६, आईतवार) ०१:३४ मा प्रकाशित

कोरोना भाइरस नियन्त्रण सम्बन्धि गण्डकी प्रदेशको सूचना
कोरोना भाइरस नियन्त्रण सम्बन्धि गण्डकी प्रदेशको सूचना

Exchange Rate

Nepali Patro

कोरोना भाइरस नियन्त्रण सम्बन्धि गण्डकी प्रदेशको सूचना
कोरोना भाइरस नियन्त्रण सम्बन्धि गण्डकी प्रदेशको सूचना