भारत नेपाललाई सिक्किम बनाउने योजनामा छ : . मोहनविक्रम सिंह, महामन्त्री नेकपा (मसाल)

संबाददाता : ओम हमाल     प्रकाशित मिति: (२०७३ फाल्गुन १०, मंगलवार) ०२:१९

(मोहनविक्रम सिंह नेपाली राजनीतिमा परिचय गराइरहनुपर्ने नाम होइन । तीसको दशकमा उनलाई नेपालको माओ भनेर चर्चा गरिन्थ्यो । नेपालमा कम्युनिस्ट कार्यकर्ता उत्पादन गर्ने कारखानाका रूपमा रहेका हाल नेकपा (मसाल) का महामन्त्री क. मोहनविक्रम सिंह ८२ वर्षको उमेरमा पनि उत्तिकै क्रियाशील छन् । रातो खबर साप्ताहिकका लागि रामशरण न्यौपाने र चिन्तामणि घिमिरेको सहयोगमा अनिल शर्माद्वारा गरिएको वार्ताको सम्पादित अंश प्रस्तुत गरिएको छ)

८२ वर्षको उमेरमा पनि युवा कम्युनिस्टझैँ सक्रिय हुनुहुन्छ । त्यसको कारण के होला ?

 

म खानपान एवम् स्वास्थ्यप्रति अनुशासन पालन गर्छु । विद्यार्थी जीवनकालदेखि नै म स्वास्थ्यप्रति सचेत थिएँ । अहिले पनि त्यो जारी छ । अर्को कुरा, क्रान्ति र परिवर्तनप्रति आशावादी, सक्रिय र जुझारु हुँदै आएँ । यी दुई कारणले गर्दा यो उमेरमा पनि म क्रियाशील हुन सकेको छु । अरू खास रहस्य केही छैन । स्वास्थ्यले विचारमा प्रभाव पार्छस दृढ विचार र मनोबलले स्वास्थ्यमा पनि धेरै हदसम्म प्रभाव पार्छ । यसको द्वन्द्वात्मक सम्बन्ध हुन्छ । यसकारण मेरो स्वास्थ्य ठिकै छ ।

यहाँले जलजला उपन्यास लेख्दै हुनुहुन्छ भन्ने चर्चा छ । त्यो कृति पाठकको हातमा कहिलेसम्म पुग्ला ?

जलजला उपन्यास म १५ वर्षदेखि लेखिरहेको छु । समय मिलाउन नसक्दा पूर्णता दिनसकेको छैन । समय दिनसकेको भए धेरै पहिले नै आउँथ्यो । बीचबीचमा समय निकालेर लेख्नुपर्ने, पार्टी काममा व्यस्त रहनुपर्ने भएका कारण ढिलो भएको छ । अब ५–६ महिनाभित्र पाठकसम्म पु¥याउने सोचेको छु । जलजलालाई मुख्य पात्र बनाएर नेपाल र विश्व कम्युनिस्ट आन्दोलनको चित्र यसमा उतार्ने कोसिस गरेको छु ।

प्रसङ्ग बदलौँ, देशको वर्तमान राजनीतिक परिस्थितिलाई यहाँले कसरी हेर्नुभएको छ ?

हेर्नुस्, देशमा एकपछि अर्काे नयाँनयाँ समस्याहरू आएका छन् । सङ्कट थपिएका छन् । संविधानसभाको चुनावताका त्यस्तै भयो । पहिलो संविधानसभा संविधान नबनाइकन विघटन भयो । अहिले संविधान त बन्यो तर हामी त्यसप्रति पूर्ण सन्तुष्ट छैनौँ । बुर्जुवा दृष्टिकोणले पनि जुन प्रकारको संविधान बन्नुपथ्र्याे, त्यस्तो बनेको छैन । तैपनि जेजति उपलब्धि भएका छन् त्यसप्रति हाम्रो समर्थन छ । गणतन्त्र, धर्म्निरपेक्षता, महिला, दलितअधिकारजस्ता कतिपय मुद्दाका लागि हामीले लामो समयदेखि सङ्घर्ष गर्दै आएका थियौँ । ती कतिपय प्रश्नहरू संविधानमा समावेश छन् । संविधान लागू भएन भने देश झन् भयानक प्रतिगमनतिर जान्छ । त्यसकारण संविधान कार्यान्वयन हुनुपर्छ भन्ने हाम्रो ठहर छ । तर भारतले आफ्नो अनुकूलमा संशोधन गर्न दबाव दिइरहेको छ । त्यसकै लागि नाकाबन्दी लगायो । नाका खोल्न दिएन । त्यसप्रति ओली सरकारले लिएको अडान सही छ । त्यही कारण भारतले ओली सरकार विघटन गराउन भूमिका निर्वाह ग¥यो ।

भारतको त्यही उद्देश्य पूरा गर्न संविधान संशोधन प्रस्ताव आएको छ । यद्यपि संशोधन प्रस्तावमा भारतको अपेक्षा पूरै पूरा भएको छैन । पहाड र तराईलाई अलग गर्ने, तराई भारतमा गाभ्ने र घेराबन्दी गरेर कालान्तरमा पहाडलाई समेत सिक्किम बनाउने रणनीतिमा भारत छ । भारतको त्यही रणनीति पूरा गर्नका लागि संविधान संशोधन प्रस्ताव आएको छ । नेपालका राजनीतिक दलहरूमा ठूलो कमजोरी छ । यति ठूलो समस्या भएको छ तर उनीहरू यसलाई सामान्य प्रकारको समस्या ठान्छन् । उनीहरू दूरदृष्टि होइन भारतको स्वार्थमा काम गर्ने र आफ्नो स्वार्थमा तल्लीन भैरहेका छन् । गणतन्त्र ल्याउन र भारतीय हस्तक्षेपका विरुद्ध लड्नमा माओवादी जनयुद्धको ठूलो भूमिका छ तर त्यसको एउटा हिस्सा भारतको स्वार्थ पूरा गर्न लागिरहेको छ । यो समस्या ६ दशकदेखि पैदा भएको हो । भारतीय गृहमन्त्री सरदार बल्लभभाइ पटेलको कालदेखि पैदा भएको हो । त्यसका विरुद्ध लडेर खण्डित रूपमै भए पनि राष्ट्रियता बचाउन सफल भएका छौँ । हामी एकजुट भएर सङ्घर्ष ग¥यौँ भने देशलाई सङ्कटबाट बचाउन सक्छौँ ।

यहाँले राष्ट्रियता भयङ्कर सङ्कट र खतराको भुमरीमा परेको भयावह चित्र प्रस्तुत गर्नुभयो । त्यसो हो भने राष्ट्रिय मुक्ति आन्दोलनका लागि देशभक्त शक्तिहरूको बृहत् मोर्चा बन्न किन सकिरहेको छैन ? त्यसका लागि यहाँको पार्टीले कस्तो पहल गरिरहेको छ ?

यस्तो सङ्कटको समयमा सम्पूर्ण देशभक्त शक्तिहरूको व्यापक संयुक्त मोर्चा बन्नुपर्छ । हामीले त्यसका लागि कोसिस गरिरहेका छौँ । कतिपय देशभक्त शक्तिहरू देशको भन्दा आफ्नो सत्तास्वार्थमा तल्लीन छन् । दलहरूका बीचमा राजनीतिक मतभेद छन् । सङ्कीर्ण सोचाइहरू पनि छन् । गम्भीर राष्ट्रिय सङ्कटको समयमा मतभेदहरूलाई सुरक्षित राखेर भए पनि एकजुट हुनुपर्छ भन्ने हाम्रो दृष्टिकोण छ । कतिपय दलहरूले मतभेद बढी देख्ने, देशप्रति भएको हानि कम देख्ने भएका कारण पनि समस्या भएको छ । यस्तो बेला सम्पूर्ण देशभक्तहरू मिलेर जानुपर्छ भन्ने हाम्रो मत छ ।

सरकारद्वारा सदनमा पेस गरिएको संविधान संशोधन प्रस्तावलाई यहाँको पार्टीले विरोध गर्नुको कारण के हो ?

यो प्रस्तावका पछाडि भारतीय विस्तारवाद छ । उसले आफ्नो स्वार्थ पूरा गर्न मधेसवादी दलहरूलाई अगाडि सारिरहेको छ । मधेसवादी भन्नाले त्यहाँका सबै जनता होइनन् । थारू, मुस्लिम होइनन् । उनीहरूमा देशभक्तिको भावना छ । त्यो पुष्टि पनि हुँदै आएको छ । त्यही कारणले उनीहरू गएको निर्वाचनमा नराम्ररी पराजित भए । भारतले तयार पारेका मुट्ठीभर तत्वहरू छन् जसले आफूलाई मधेसवादी भन्छन् । नागरिकता, जनसङ्ख्याका आधारमा निर्वाचन क्षेत्रलगायत उनीहरूका माग पूरा नभएसम्म चुनाव हुन नदिने, संविधान कार्यान्वयन हुन नदिने खतरनाक भूमिकामा उनीहरू छन् । सरकार उनीहरूप्रति लाचार छ । जनताको माग र आवश्यकताअनुसार संशोधन प्रस्ताव ल्याएकै होइन । संशोधन प्रस्तावलाई भारतले समर्थन गरेको छ । प्राप्त भएको लिने र दबाव जारी राख्ने उसको रणनीति छ । त्यसकारण हामीले संशोधन प्रस्तावको विरोध गरेका छौँ ।

विश्व कम्युनिस्ट आन्दोलन रक्षात्मक छ । रातो झिल्को कतै देखिन्न नि ?

रुस, चीनलगायत देशमा प्रतिक्रान्ति भयो । कतिपय देशका क्रान्तिहरू असफल भए । कोही उग्रवामपन्थी दिशामा गए । कतिपय पार्टीहरू दक्षिणपन्थी दिशामा गएका छन् । त्यसकारण विश्व कम्युनिस्ट आन्दोलन अत्यन्त रक्षात्मक अवस्थाबाट गुज्रिरहेको छ । तैपनि हामी निराश छैनौँ । कम्युनिस्ट आन्दोलन निश्चित रूपमा कमजोर भएको छ । तर साम्राज्यवाद झन्झन् सङ्कटको भुमरीमा पर्दै गएको छ । आर्थिक सङ्कटहरू, विकसित देशहरूमा भएका मजदुर आन्दोलनहरू, बहुध्रुव, खुम्चिँदै गएको बजार आदि कारणले साम्राज्यवाद झन् सङ्कटमा परेको छ । त्यसबाट फाइदा उठाउनका लागि प्रयत्न गर्नुपर्छ । त्यो कोसिस भैरहेको छ । पुँजीवादको सङ्कटबाट नयाँ झिल्को उदाउने निश्चित छ ।

आज विश्वमा समाजवादी सत्ता छन् कि छैनन् भन्ने बहस जारी नै छ । त्यस विषयमा यहाँहरूको धारणा ?

रुस, चीनलगायत देशमा समाजवाद छैन । ती देश संशोधनवादमा पतन भएका छन् । उनीहरूले अमेरिकी साम्राज्यवादसँग सङ्घर्ष गरिरहेको कुरा सत्य हो । हामी त्यसको उच्च सम्मान गछौं । कतिपय अवस्थामा साम्राज्यवादी देशहरू आपसमै लडेका छन् । जर्मनी, इटाली, जापान अमेरिकाका विरुद्ध लडेका थिए । त्यत्तिकै भरमा जापान, जर्मनी, इटालीलाई समाजवादी देश भन्न सकिन्न । साम्राज्यवादविरोधी सङ्घर्षमा चीन, जनवादी गणतन्त्र कोरिया, क्युबा आदि देशको महत्वपूर्ण भूमिका छ । त्यसलाई हामी उच्च मूल्याङ्कन गर्छौं । बजार कब्जाका लागि भएका सङ्घर्षलाई समाजवादी भन्न मिल्दैन । तर त्यसको अर्थ चीन, उत्तरकोरिया र क्युबामा समाजवादी सत्ता छ भन्ने होइन ।

जातीय मुक्तिको सन्दर्भमा लेनिनद्वारा प्रतिपादित आत्मनिर्णयको अधिकारबारे यहाँको धारणा ?

सैद्धान्तिक रूपले हामीले आत्मनिर्णयको अधिकारलाई स्वीकार गरेका छौँ । समर्थन गर्नुको अर्थ निरपेक्ष समर्थन होइन । खास परिस्थितिसँग तुलना गरेर सही वा गलत भनेर मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ । सशस्त्र सङ्घर्षलाई सामान्यतः मान्छौँ । तर निरपेक्ष रूपमा लागू हुँदैन । सबै सिद्धान्त सबै परिस्थितिमा सही हुँदैन । त्यही कारण चीनले आत्मनिर्णयको अधिकार स्वीकार गरेन । नेपालजस्तो देशमा आत्मनिर्णयको कुरा गर्नु राष्ट्रनिर्माणको प्रक्रियालाई अवरुद्ध गर्नु हो । भारतीय विस्तारवादलाई सहयोग गर्नु हो । त्यसैले नेपालको सन्दर्भमा आत्मनिर्णयको अधिकार मान्न सकिन्न ।

राजमो नेपाल प्रतिक्रियावादी सरकारमा सहभागी भएको घटनालाई नेकपा (मसाल) को वैचारिक स्खलनको अभिव्यक्ति ठान्नेहरूलाई यहाँको जबाफ के हुनसक्छ ?

आफ्नो सत्तास्वार्थका लागि जुन हदसम्म तल झर्न पनि तयार हुनु नै प्रचण्डको एउटा ठूलो समस्या हो । हामीले त्यसो गरेका छैनौँ । हाम्रा साथीहरू सरकारमा गए पनि बिग्रेका छैनन् । सङ्घर्ष गरिरहेका छन् । ओली सम्पूर्ण रूपमा देशभक्त हुन् भन्ने हाम्रो भनाइ होइन । महाकाली सन्धिमा उनको भूमिका देखिएकै हो । नेपालको पछिल्लो परिस्थिति र भारतीय दबावका विरुद्ध उनले लिएको अडानलाई तुलनात्मक रूपमा सकारात्मक छ भन्ने हाम्रो अडान हो । पछिल्लो परिस्थितिले हाम्रो अडान सही छ भन्ने कुरालाई पुष्टि गरेको छ ।

एकीकृत जनक्रान्तिको कार्य्दिशाका विषयमा यहाँको दृष्टिकोण कस्तो होला ?

सन् १९११ मा कोमिङ्ताङको सरकार विघटन भएपछि चीनमा अनगिन्ती युद्ध सरदारहरू पैदा भए । उनीहरूका ७५ हजारसम्म सेना हुन्थे । प्रान्त प्रान्तमा युद्ध सरदारहरु थिए उनीहरुका बीचमा युद्धहरु भइरहन्थे । चीन सामन्तवादी मुलुक थियो । जहाँ वैधानिक आन्दोलनको सम्भावना थिएन । त्यस्तो परिस्थितिमा माओले सशस्त्र संघर्ष गर्ने, त्यसपछि जापान आउँछ र राष्ट्रिय मुक्तियुद्ध चलाउँला भनेर सुरु गर्नुभएको थिएन । परिस्थितिअनुसार अगाडि बढ्दै जाँदा दीर्घकालीन सशस्त्र युद्ध भएको हो । रुसमा लेनिनहरू जनआन्दोलनको प्रक्रियाबाट गए । दुमामा भाग लिए । परिस्थितिमा परिवर्तन आएपछि बल प्रयोगमा प्रवेश गरे । सुरुमै यसरी जान्छु भनेर होइन, नयाँनयाँ परिस्थितिअनुसार अगाडि बढेका हुन् ।

जहाँसम्म विप्लव माओवादीको कुरा छ उहाँहरूको विषयमा विस्तृत अध्ययन गरेको छैन । कुनै पनि पार्टीको मूल्याङ्कन गर्न अलि लामो समय पनि आवश्यक हुन्छ । पाँच–दस वर्षको समय, अडान र नीतिहरूको अध्ययन गरेपछि मात्र भन्न सकिन्छ ।

थप केही भन्न चाहनुहुन्छ कि ?

अहिले राष्ट्रियतामाथि सङ्कट पैदा भएको छ । देशमा राष्ट्रिय विखण्डनको स्थिति पैदा भएको छ । मधेसीहरूको कारणले, भारतको कारणले समस्या आएको छ । राष्ट्रियता, गणतन्त्र र धर्म्निरपेक्षतामा गम्भीर समस्या आएको छ । भारत सम्पूर्ण नेपाल नखाँदासम्म चुप लागेर बस्दैन । देश बचाउन हाम्रा मतभेदहरू थाती राखेर एकताबद्ध भएर जानुपर्छ ।


(२०७३ फाल्गुन १०, मंगलवार) ०२:१९ मा प्रकाशित

°
Weather from OpenWeatherMap

मुख्य समाचार

सबै

गोली हानि हत्या गरेर पांच लाख रुपियाँ लुटपाट

बैंकबाट पैसा निकालेर घरतर्फ आउँदै गरेका एक व्यक्तिको आज दिउँसो रुपन्देहीमा गोली हानि हत्या गरेर रकम लुटिएको छ। रुपन्देहीको रोहिणी गाउँपालिका - ३ मा रहेको एक बैंकबाट ५ लाख रुपैयाँ झिकेर ओमसटिया - ४ स्थित.....

तेल कम्पनीमा ‘ड्रोन’ आक्रमण

साउदी अरबको अरामकोकास्थित दुईओटा सरकारी तेल कम्पनीमा शनिबार ‘ड्रोन’ आक्रमण भएको छ । आक्रमणका कारण केन्द्रमा आगोको ठूलो लप्का र धुवाँ निस्किएको स्थानीय सन्चारमाध्यमलाई उद्धृत गर्दै.....

सरकारी जग्गा व्यक्तिका नाममा

रुपन्देही सियारीस्थित सरकारी जग्गा पूर्वमन्त्रीका स्वकीय सचिवले आफ्नो नाममा ल्याएका छन्। मालपोत कार्यालय रुपन्देहीका कर्मचारीको मिलेमतोमा सरकारी जग्गा व्यक्तिका नाममा नामसारी.....

Exchange Rate

Nepali Patro